Android Developer Roadmap: Xử lý Thay đổi Trạng thái và Điều hướng Backstack trong Android

Xoay màn hình làm chữ bạn vừa gõ biến mất; bấm back từ màn hình chi tiết, app nhảy thẳng ra Home và mất bộ lọc. Không phải lỗi Compose: state không được lưu đúng chỗ, và back stack bị điều khiển sai. Bài này xử lý cả hai trên Android 16 (API 36) với Compose và Navigation 3.

Cập nhật 2026

  • Predictive back thành mặc định. App target API 36 trên Android 16 có animation hệ thống bật sẵn; onBackPressed() không còn được gọi và KEYCODE_BACK không còn được dispatch. Opt-out tạm bằng android:enableOnBackInvokedCallback="false".
  • Navigation 3 1.2.1 stable (04/11/2026), build với compileSdk 36. Bản 1.2.0 thêm deep link KMP (DeepLinkRequest, DeepLinkMatcher, BackStackMatcher) và NavigationBackHandler.
  • Navigation 2 2.10.2 chỉ còn bảo trì. App Compose mới nên dùng Nav3; app View cũ giữ Nav2.
  • Android 16 bỏ khoá orientation trên màn từ 600dp với app target 36, nên Activity bị tạo lại nhiều hơn, không chỉ khi xoay máy.

Đổi cấu hình hay process death

Hai sự kiện này giết những thứ khác nhau, nên cách chống cũng khác.

Sự kiện Process Còn lại gì
Đổi cấu hình: xoay máy, đổi theme, font scale, resize cửa sổ Còn sống ViewModel, rememberSaveable
Process death: hệ thống thu hồi bộ nhớ khi app ở background Chết Chỉ Bundle đã lưu trong onSaveInstanceState
Force-stop hoặc vuốt app khỏi Recents Chết Không có gì

Đổi cấu hình: Activity bị huỷ và tạo lại nhưng ViewModelStore được giữ nên ViewModel sống; composition bị bỏ nên mọi remember mất. Process death: cả hai mất, chỉ Bundle đã ghi trong onSaveInstanceState quay lại. Force-stop không cứu được gì — dữ liệu quan trọng phải nằm trong Room hoặc DataStore.

remember và rememberSaveable

remember giữ giá trị trong composition hiện tại. rememberSaveable ghi giá trị vào SavedStateRegistry của Activity, nên sống qua cả đổi cấu hình lẫn process death — miễn là app không bị force-stop.

// File: app/src/main/java/.../CounterScreen.kt
@Composable
fun CounterScreen() {
    var count by rememberSaveable { mutableIntStateOf(0) }

    Button(onClick = { count++ }) {
        Text("Đã bấm $count lần")
    }
}

Dùng mutableIntStateOf thay mutableStateOf(0) để tránh boxing. Với kiểu không Bundle-safe, truyền stateSaver tự viết; với danh sách nhỏ, listSaver là đủ.

Đừng lưu quá nhiều. Bundle đi qua Binder và có giới hạn kích thước; ảnh, JSON lớn hay list vài nghìn phần tử trong rememberSaveable sẽ gặp TransactionTooLargeException. Chỉ lưu thứ đủ nhỏ để dựng lại màn hình, phần còn lại đọc từ repository.

ViewModel và SavedStateHandle

ViewModel sống qua đổi cấu hình vì nằm trong ViewModelStore, không nằm trong composition. Nó bị onCleared() khi Activity finish() hoặc process chết, nên một mình không đủ cho process death.

SavedStateHandle là cầu nối: map khoá-giá trị được ghi vào saved state của Activity, ViewModel nhận qua constructor. Đọc bằng getStateFlow, ghi bằng toán tử [].

// File: app/src/main/java/.../CheckoutViewModel.kt
class CheckoutViewModel(
    private val savedState: SavedStateHandle
) : ViewModel() {

    val step: StateFlow<Int> = savedState.getStateFlow("step", 0)
    val coupon: StateFlow<String> = savedState.getStateFlow("coupon", "")

    fun nextStep() {
        savedState["step"] = step.value + 1
    }

    fun applyCoupon(code: String) {
        savedState["coupon"] = code.trim().uppercase()
    }
}

Nên lưu: id màn hình đang mở, tab đang chọn, từ khoá tìm kiếm, bước của wizard. Không nên lưu: danh sách sản phẩm, ảnh, token — chúng thuộc repository.

Cạm bẫy: đặt logic nặng trong init của ViewModel rồi giả định nó chạy một lần. Sau process death, init chạy lại; không đọc SavedStateHandle trước khi gọi API thì app tải lại từ đầu và ghi đè trạng thái người dùng.

Task và back stack của hệ thống

Task là phiên làm việc trong Recents: một chồng Activity cộng metadata như taskAffinity và Intent gốc. Back stack là chồng đó, LIFO: mở Activity mới thì push, back thì pop, hết stack thì task rời màn hình.

Task (affinity com.evotek.shop)
┌──────────────────────────────┐
│ DetailActivity    ← back pop │
│ ListActivity                 │
│ MainActivity      ← root     │
└──────────────────────────────┘

Back stack không phải Recents: Recents lưu task, không lưu từng Activity; một task có thể chứa Activity của nhiều app nếu ép bằng flag hoặc singleTask. Chuyển sang task khác thì stack của task cũ vẫn nguyên, không bị pop.

Với single-activity, task chỉ có một Activity và chồng thật nằm trong app dưới dạng NavBackStack; launchMode và intent flags gần như không còn cần cho luồng nội bộ.

launchMode: bốn chế độ và cạm bẫy

Chế độ Instance và task Cạm bẫy
standard Instance mới mỗi lần, trong task của caller Mở cùng màn hình năm lần thì có năm bản sao
singleTop Đang ở đỉnh thì tái sử dụng, gọi onNewIntent; không thì tạo mới Chỉ tác dụng khi màn hình đang ở đỉnh
singleTask Một instance trong task riêng theo taskAffinity; Activity phía trên bị clear Nhảy task bất ngờ, back không như mong đợi
singleInstance Như singleTask nhưng task không được chứa Activity nào khác Gần như luôn sai: share, Recents, back đều lệch

singleTop hợp lý cho launcher activity khi mở app từ notification: người dùng đang ở đúng màn hình đó thì onNewIntent cập nhật nội dung thay vì tạo bản sao — nhưng phải xử lý onNewIntent. singleTask hữu ích khi app có một màn hình trung tâm thật sự; cái giá là task switching, back có thể đưa người dùng sang app khác. singleInstance không có ca dùng đúng trong app thương mại: nó ép màn hình vào task riêng và cấm Activity khác vào cùng task, nên share sheet, Recents và back đều lạ. Muốn tránh mở nhiều lần, dùng singleTop.

Intent flags: CLEAR_TOP, SINGLE_TOP, NEW_TASK

  • FLAG_ACTIVITY_CLEAR_TOP: nếu Activity đích đã có trong task, mọi Activity phía trên bị destroy; chính nó cũng bị tạo lại, trừ khi thêm FLAG_ACTIVITY_SINGLE_TOP — lúc đó nó nhận onNewIntent.
  • FLAG_ACTIVITY_SINGLE_TOP: chỉ tác dụng khi Activity đích đang ở đỉnh stack; khi đó không tạo instance mới.
  • FLAG_ACTIVITY_NEW_TASK: tạo task mới, hoặc đưa task có affinity tương ứng lên foreground. Bắt buộc khi start từ Context không phải Activity — Service, BroadcastReceiver, notification.

Cạm bẫy phổ biến là dùng NEW_TASK or CLEAR_TOP để “quay về Home và xoá mọi thứ”. Nó chạy, nhưng tạo ra trạng thái task mà predictive back không mô tả được, và trên Android 16 người dùng thấy animation cross-task. Với app Compose, thao tác tương đương rẻ hơn nhiều, và đừng gọi finish() ngay sau startActivity — nó phá task và làm mất animation:

// Quay về Home: pop cho tới khi Home ở đỉnh
while (backStack.lastOrNull() != Home) {
    backStack.removeLastOrNull()
}

Vì sao nên dùng single-activity + Compose navigation

  • Một đường back duy nhất. Dispatcher của Activity và back stack của app không thể lệch nhau vì chỉ có một chồng.
  • State theo từng màn hình. Mỗi NavEntry có scope riêng cho rememberSaveable và ViewModel; pop là state được giải phóng đúng lúc.
  • Deep link một cửa vào. Match một lần trong MainActivity rồi dựng cả synthetic stack, thay vì mỗi Activity tự xử lý.
  • Predictive back miễn phí. Nav3 vẽ animation dựa trên onBack, bạn không phải tự tính delta.
  • Không còn ma trận launchMode × flag, nơi sinh ra phần lớn bug điều hướng khó tái hiện.

Multi-activity vẫn đúng khi có nhiều entry point cho app khác gọi, app tài liệu cần mỗi file một task, hoặc đang migrate app View cũ — khi đó giữ số Activity nhỏ và dùng chúng làm boundary.

Predictive back và ba tầng xử lý back

Predictive back là gesture có preview: kéo từ cạnh màn hình, màn hình hiện tại thu nhỏ dần trước khi thả. Android 13 (API 33) giới thiệu, Android 15 vẫn opt-in; từ Android 16, app target API 36 có animation hệ thống bật mặc định và onBackPressed() không còn được gọi — override nó nghĩa là logic không chạy.

Vì sao onBackPressed() bị deprecate từ API 33. Nó không trả lời được câu hỏi hệ thống cần trước khi chạy animation: back lần này có bị app xử lý không? Dispatcher trả lời bằng callback có thứ tự và isEnabled; override trực tiếp còn làm callback của thư viện chạy sai thứ tự.

Tầng 1 — dispatcher, dùng khi cần kiểm soát theo vòng đời:

// File: app/src/main/java/.../EditorActivity.kt
onBackPressedDispatcher.addCallback(this) {
    if (hasUnsavedChanges) showDiscardDialog() else finish()
}

Callback thêm sau được ưu tiên; muốn nhường cho tầng dưới, đặt isEnabled = false.

Tầng 2 — Compose. BackHandler là wrapper quanh dispatcher, gắn với composition:

// File: app/src/main/java/.../ExitGuard.kt
@Composable
fun DoubleBackToExit(onExit: () -> Unit) {
    var lastBack by remember { mutableLongStateOf(0L) }

    BackHandler {
        val now = System.currentTimeMillis()
        if (now - lastBack < 2_000) onExit() else lastBack = now
    }
}

Tầng 3 — Navigation 3. NavDisplay nhận onBack và tự vẽ transition. Khi viết component tự quản lý SceneState, dùng NavigationBackHandler cùng rememberNavigationEventState do Nav3 1.2.0 cung cấp: nó nối scene với gesture và cho hai callback onBackCompleted, onBackCancelled thay vì tự tính back stack delta.

Chỉ chặn back khi mất dữ liệu thật; mỗi dialog xác nhận bắt người dùng bấm thêm một lần.

Deep link và synthetic back stack

Deep link mở thẳng vào màn hình sâu. Vấn đề là back sau đó đi đâu: chỉ push màn hình đích thì back sẽ đóng app. Synthetic back stack dựng sẵn các cấp cha để back đi lên đúng đường: Home → Danh mục → Sản phẩm.

Navigation 3 hỗ trợ từ 1.2.0. Match DeepLinkRequest với DeepLinkMatcher, và withBackStack trả về cả stack thay vì một key:

// File: app/src/main/java/.../DeepLinks.kt
@Serializable data class ProductKey(val id: String, val category: String) : NavKey

val productMatcher = UriDeepLinkMatcher(
    uriPattern = DeepLinkUri("https://evotek.vn/product/{id}"),
    serializer = serializer<ProductKey>()
).withBackStack { match ->
    listOf(HomeKey, CategoryKey(match.key.category), match.key)
}

val request = DeepLinkRequest(intent = intent)
val keys = productMatcher.match(request)?.let { match ->
    @Suppress("UNCHECKED_CAST")
    (match as BackStackMatchResult<*, *>).backStack as List<NavKey>
} ?: listOf(HomeKey)

Dùng cùng một hàm dựng stack cho cold start và warm start: onNewIntent push một key trong khi cold start dựng ba thì hành vi back khác nhau tùy app đang chạy. Với multi-activity cũ, công cụ tương đương là TaskStackBuilder; với Nav2 là NavDeepLinkBuilder.

Trên Android 12+, web link chỉ mở trực tiếp khi android:autoVerify="true" và asset links host đúng.

Khôi phục trạng thái trong Navigation 3

Back stack do bạn sở hữu, nên bạn phải lưu nó. Một hàm làm việc đó: rememberNavBackStack — lưu stack vào saved state, sống qua đổi cấu hình và process death.

Điều kiện: mọi key implement NavKey và có @Serializable. Với sealed hierarchy, đăng ký đủ subtype trong SerializersModule hoặc SavedStateConfiguration, nếu không restore sẽ lỗi serializer.

// File: app/src/main/java/.../AppNav.kt
@Serializable data object Home : NavKey
@Serializable data class ProductDetail(val id: String) : NavKey

@Composable
fun AppNav() {
    val backStack = rememberNavBackStack(Home)

    NavDisplay(
        backStack = backStack,
        onBack = { backStack.removeLastOrNull() },
        entryDecorators = listOf(
            rememberSaveableStateHolderNavEntryDecorator(),
            rememberViewModelStoreNavEntryDecorator()
        ),
        entryProvider = entryProvider {
            entry<Home> { HomeScreen(onOpen = { id -> backStack.add(ProductDetail(id)) }) }
            entry<ProductDetail> { key -> DetailScreen(id = key.id) }
        }
    )
}

Hai decorator là phần quan trọng nhất của đoạn code trên. rememberSaveableStateHolderNavEntryDecorator() giữ rememberSaveable của entry khi nó rời composition nhưng còn trong stack; rememberViewModelStoreNavEntryDecorator() (từ lifecycle-viewmodel-navigation3 2.11.0) cấp ViewModelStoreOwner riêng cho mỗi entry, nên ViewModel bị clear khi entry bị pop. Quên decorator đầu khi tự truyền entryDecorators thì state mất mỗi lần chuyển.

Đừng dựng stack bằng remember { mutableStateListOf(...) } như ví dụ tối giản trong tài liệu: nó không được lưu, process death xong app về màn hình đầu.

Cạm bẫy thường gặp

  • Trạng thái UI trong field của Activity. private var selectedTab = 0 mất khi recreate và dễ leak reference tới view cũ.
  • Dùng singleInstance. Task riêng, back nhảy sang app khác, deep link mở ở task thứ hai.
  • Tự vá back stack bằng tay. finish(), popBackStack, CLEAR_TOP sẽ lệch thứ tự callback của predictive back; với Nav3, sửa list, đừng sửa task.
  • Bỏ qua predictive back. Trên API 36, handler cũ không chạy; gesture không có preview.
  • Mất state khi xoay. Gần như luôn do remember thay vì rememberSaveable, hoặc state nằm trong biến local.
  • Nhét dữ liệu lớn vào Bundle. Ảnh, JSON, list dài làm chậm hoặc crash khi lưu state.
  • Không xử lý onNewIntent. Deep link hoặc notification thứ hai bị bỏ qua.

Bảng quyết định nhanh

Cần giữ gì Dùng Vì sao
Giá trị UI nhỏ qua rotation và process death rememberSaveable Nằm trong composition, không cần ViewModel
State nghiệp vụ qua rotation ViewModel + StateFlow Sống theo ViewModelStore, test được
Id nhỏ qua process death SavedStateHandle Gắn với saved state của Activity
Dữ liệu lớn hoặc phải bền Room, DataStore, repository Không phụ thuộc vòng đời process
Điều hướng NavBackStack của Nav3 Một nguồn sự thật, lưu được

Nhìn về 2027

Navigation 3 1.3 alpha đang thêm metadata scene (title, URL) và hoàn thiện API cho overlay, multi-pane; Nav2 vẫn chỉ bảo trì. Opt-out enableOnBackInvokedCallback sẽ biến mất khi target SDK tăng, nên app còn override onBackPressed() phải sửa sớm.

Checklist

  • State người dùng nhập nằm trong rememberSaveable, ViewModel hoặc SavedStateHandle, không nằm trong field Activity; test bằng Don’t keep activities và xoay máy.
  • App chỉ có một Activity, back stack do Nav3 sở hữu.
  • Không còn override onBackPressed(); mọi chặn back đi qua BackHandler hoặc OnBackPressedDispatcher.
  • Deep link dựng synthetic stack giống nhau ở cold start và warm start.
  • Key của Nav3 có @Serializable; sealed hierarchy đã đăng ký serializer.

Đọc tiếp: vòng đời Activity để nắm thứ tự callback, Navigation Components để so sánh Nav2 với Nav3, LiveData, Flow để nối state với UI, và lộ trình Android.