Android Developer Roadmap: Lưu Trữ Dữ Liệu trong Android: SharedPreferences, DataStore và Room

Câu hỏi sai là “thư viện nào nhanh nhất”. Câu hỏi đúng là: dữ liệu có hình dạng gì, ai sở hữu nó, và code đọc nó chạy trên thread nào. Trả lời được ba điều đó thì lựa chọn giữa SharedPreferences, DataStore, Room và file tự rơi ra.

Code trong bài dùng compileSdk 36, Kotlin 2.4.21, DataStore 1.3.0, Room 2.8.5, minSdk 24.

Cập nhật 2026

  • DataStore 1.3.0 (21/10/2026) thay DataStoreFactory bằng DataStore.Builder<T>. Builder nhận CoroutineContext, có setCorruptionHandler(), addMigrations(), build().
  • Mã hoá thành artifact chính thức: datastore-tink cung cấp AeadSerializer bọc serializer sẵn có, khoá từ Android Keystore.
  • Room 2.8.5 (09/09/2026) sinh code bằng KSP2, minSdk 23, hỗ trợ KMP từ 2.7.
  • SharedPreferences không bị xoá, nhưng không còn là mặc định: API vẫn đồng bộ, khoá vẫn là String, không có API quan sát thay đổi.

Năm đường lưu trữ, một bảng quyết định

Đặt mọi lựa chọn lên cùng trục: kích thước dữ liệu và nhu cầu truy vấn.

Dữ liệu của bạn Chọn Lý do
Vài cờ, vài chuỗi cấu hình, không truy vấn Preferences DataStore Khoá-giá trị, async, có Flow
Một object cấu hình có cấu trúc Typed DataStore + kotlinx.serialization hoặc protobuf Type safety, schema rõ, ghi theo transaction
Danh sách, quan hệ, lọc, sắp xếp Room 2.8.5 SQL kiểm tra lúc biên dịch, index, Flow từ DAO
Ảnh, video, PDF, file tải về filesDir hoặc MediaStore Blob không thuộc key-value hay database
Token, khoá API, mật khẩu Android Keystore + mã hoá tầng lưu trữ Sandbox không đủ khi máy root hoặc bị backup

Bảng này là điểm khởi đầu: có dự án để cả danh sách 20 item trong DataStore vì chỉ đọc một lần lúc khởi động, có dự án dùng Room cho hai bảng. Đừng chọn theo quán tính.

SharedPreferences: legacy vẫn còn đó, nhưng đừng thêm mới

SharedPreferences là file XML trong shared_prefs/, đọc toàn bộ vào memory khi gọi getSharedPreferences(). Với vài chục khoá, chi phí đó không đáng kể; vấn đề nằm ở hợp đồng API.

Hai hàm ghi khác nhau ở chỗ ai phải chờ. apply() cập nhật memory ngay, đẩy xuống disk ở background, không trả kết quả và không báo lỗi. commit() ghi disk đồng bộ, trả Boolean, chặn caller đến khi xong.

apply() thường được chọn để “không chặn UI”, nhưng framework vẫn phải flush các lần ghi đang chờ khi Activity dừng, nên apply() dồn dập vẫn tạo ANR. Cách chữa không phải đổi sang commit() mà là bỏ SharedPreferences khỏi đường ghi.

// File: legacy/LegacyFlags.kt — code cũ, chỉ đọc để migrate
val prefs = context.getSharedPreferences("MyAppPreferences", Context.MODE_PRIVATE)
val isLoggedIn = prefs.getBoolean("is_logged_in", false)
val userName = prefs.getString("user_name", null)

Ba nhược điểm còn lại vẫn đúng: khoá là String nên sai chính tả chỉ lộ lúc runtime; kiểu không được kiểm tra; không có API quan sát thay đổi. MODE_MULTI_PROCESS đã deprecated và không đảm bảo nhất quán giữa các process.

DataStore 1.3.0: Preferences hay typed

DataStore giữ một ý tưởng qua cả ba phiên bản lớn: đọc qua Flow, mọi lần ghi qua updateData() như một transaction. Không có setter đồng bộ, không có trạng thái nửa vời khi app bị kill giữa lúc ghi.

Tiêu chí Preferences DataStore Typed DataStore
Dữ liệu Khoá-giá trị, kiểu nguyên thuỷ, Set<String> Object tự định nghĩa, có schema
An toàn kiểu Không, khoá vẫn là String Có, kiểm tra lúc biên dịch
Phù hợp khi Cờ, cấu hình rời rạc, feature flag cục bộ Cấu hình có cấu trúc, session, settings đồng bộ từ server

Điểm dễ bỏ qua: kiểu T trong DataStore<T> phải bất biến. Trả về object mà bên ngoài sửa được thì DataStore mất tính nhất quán mà nó vừa hứa; data class toàn val là cách đơn giản nhất để giữ hợp đồng đó.

Ví dụ chạy được: Preferences DataStore

Delegate phải khai báo ở top level của file, không phải trong class hay composable — điều kiện để cả app dùng chung một instance.

// File: data/UserPreferencesRepository.kt
val Context.settingsStore: DataStore<Preferences> by
    preferencesDataStore(name = "user_settings")

private object Keys {
    val ONBOARDING_DONE = booleanPreferencesKey("onboarding_done")
    val LAST_SYNC_MILLIS = longPreferencesKey("last_sync_millis")
}

data class UserSettings(val onboardingDone: Boolean, val lastSyncMillis: Long)

class UserPreferencesRepository(
    private val store: DataStore<Preferences>, // truyền context.settingsStore từ DI
) {
    val state: Flow<UserSettings> = store.data
        .catch { e ->
            if (e is IOException) emit(emptyPreferences()) else throw e
        }
        .map { p ->
            UserSettings(
                onboardingDone = p[Keys.ONBOARDING_DONE] ?: false,
                lastSyncMillis = p[Keys.LAST_SYNC_MILLIS] ?: 0L,
            )
        }

    suspend fun markOnboardingDone() {
        store.updateData { p ->
            p.toMutablePreferences().apply { this[Keys.ONBOARDING_DONE] = true }
        }
    }
}

Ba chi tiết đáng chú ý: catch nằm trước map và chỉ nuốt IOException, lỗi lập trình phải nổi lên; updateData đọc–sửa–ghi trong một transaction nên hai lần ghi đồng thời không đè nhau; repository không cần Context, nhờ vậy test được bằng fake store.

Phía UI, đừng collect trực tiếp trong composable. Đưa Flow vào ViewModel, chuyển thành StateFlow bằng stateIn(viewModelScope, SharingStarted.WhileSubscribed(5000), initialValue), rồi dùng collectAsStateWithLifecycle() — mẫu đã bàn ở bài kiến trúc MVVM/MVI.

Typed DataStore và Builder API

Khi cấu hình đã thành object, dùng DataStore.Builder; khác biệt lớn nhất so với DataStoreFactory là Builder nhận CoroutineContext.

// File: data/SettingsStore.kt
private val appScope = CoroutineScope(SupervisorJob() + Dispatchers.IO)

@Serializable
data class Settings(val theme: String = "system", val goalMinutes: Int = 15)

object SettingsSerializer : Serializer<Settings> {
    override val defaultValue = Settings()

    override suspend fun readFrom(input: InputStream): Settings =
        try {
            Json.decodeFromString(Settings.serializer(), input.readBytes().decodeToString())
        } catch (e: SerializationException) {
            throw CorruptionException("Settings hỏng", e)
        }

    override suspend fun writeTo(t: Settings, output: OutputStream) {
        output.write(Json.encodeToString(Settings.serializer(), t).encodeToByteArray())
    }
}

fun createSettingsStore(context: Context): DataStore<Settings> =
    DataStore.Builder(
        storage = FileStorage(
            serializer = SettingsSerializer,
            produceFile = { File(context.filesDir, "datastore/settings.json") },
        ),
        context = appScope.coroutineContext, // app-scoped và phải có Job
    )
        .setCorruptionHandler(ReplaceFileCorruptionHandler { Settings() })
        .build()

Builder buộc context phải app-scoped và có Job: truyền viewModelScope thì DataStore chết cùng ViewModel và lần ghi đang chạy có thể bị cancel; thiếu Job là lỗi cấu hình, Job bị cancel thì store dừng theo.

ReplaceFileCorruptionHandler biến file hỏng thành giá trị mặc định thay vì ném CorruptionException vào mặt người dùng, nhưng nó xoá luôn dữ liệu cũ: chỉ dùng cho dữ liệu tái tạo được từ server. Với dữ liệu người dùng tự tạo, log rồi throw hoặc dùng ReThrowCorruptionHandler. Chọn serializer: kotlinx.serialization cho JSON dễ đọc, dễ debug, đủ nhanh với cấu hình vài KB; protobuf khi cần file nhỏ hơn và schema chặt hơn. Cả hai đều là Serializer<T> nên đảo ngược được.

Room 2.8.5: khi dữ liệu có quan hệ

Room không cạnh tranh với DataStore; nó giải bài toán khác. Cần WHERE, ORDER BY, JOIN, index, hoặc bảng 50.000 dòng thì DataStore là công cụ sai. Room 2.8.5 là abstraction trên SQLite, sinh code bằng KSP2, DAO trả Flow cho UI.

// File: data/AppDatabase.kt — phần khung, chi tiết ở bài Room
@Database(entities = [DownloadTask::class], version = 3, exportSchema = true)
abstract class AppDatabase : RoomDatabase() {
    abstract fun downloadTaskDao(): DownloadTaskDao
}

Ba việc phải làm với Room: bật exportSchema = true và trỏ schema ra repo; viết Migration thật cho mỗi lần tăng version, đăng ký bằng addMigrations(); test bằng MigrationTestHelper. Entity, DAO và migration có trong bài Room Database. Room dành cho dữ liệu có cấu trúc và cần truy vấn, không cho năm cái cờ.

File và MediaStore: đừng nhét blob vào key-value

DataStore đọc và ghi toàn bộ dữ liệu trong một lần update: đặt một ảnh 2 MB vào đó nghĩa là mỗi lần đổi một cờ boolean, bạn ghi lại 2 MB. Với Room, blob lớn làm phình database và chậm backup. Blob thuộc về filesystem: filesDir cho dữ liệu riêng của app, MediaStore cho ảnh/video phải còn sau khi gỡ app. Chi tiết scoped storage và IS_PENDING nằm ở bài hệ thống file trong Android. Mẫu đúng: DataStore hoặc database giữ metadata, filesystem giữ byte.

Secret: Keystore, không phải prefs

File trong sandbox không tự động an toàn. Máy root, backup bị lộ, hay một lỗ hổng path traversal đều đủ để đọc shared_prefs/*.xml và datastore/*.preferences_pb. Với token và khoá, đặt khoá gốc trong Keystore — không rời khỏi phần cứng hoặc TEE — rồi mã hoá ở tầng trên.

Ba lựa chọn thực tế, không lựa chọn nào miễn phí:

  • datastore-tink với AeadSerializer: bọc serializer sẵn có, khoá lấy từ Keystore, associatedData là chuỗi duy nhất cho mỗi file để chặn tráo ciphertext. Gọn nhất nếu bạn đã dùng DataStore.
  • EncryptedSharedPreferences (artifact androidx.security:security-crypto) vẫn được nhắc như một lựa chọn cho key-value, nhưng là thư viện riêng, không cùng nhịp phát hành với DataStore. Trước khi dùng cho dự án mới, đọc release notes và xác nhận trạng thái bảo trì.
  • Tự mã hoá bằng Keystore + AES-GCM rồi ghi ra file: kiểm soát cao nhất, nhiều code nhất, dễ sai ở phần quản lý IV.

Secret phải nằm ngoài backup: một token bị khôi phục sang máy khác qua Auto Backup là sự cố bảo mật, không phải tiện lợi.

Chuyển từ SharedPreferences sang DataStore

Không cần viết script đọc XML. DataStore có migration tích hợp, chạy trước lần đọc đầu tiên và xoá file prefs cũ sau khi thành công.

// File: data/UserPreferencesRepository.kt
val Context.settingsStore: DataStore<Preferences> by preferencesDataStore(
    name = "user_settings",
    migrations = listOf(
        SharedPreferencesMigration(
            context = applicationContext,
            sharedPreferencesName = "MyAppPreferences",
        )
    ),
)

Hai quyết định khi migrate: migrate toàn bộ khoá hay chỉ một tập con (keysToMigrate), và khi nào xoá code cũ — migration chỉ chạy khi file prefs còn tồn tại, nên để ít nhất một vòng phát hành rồi dọn. Nếu prefs cũ chứa chuỗi JSON tự ghép, map sang typed DataStore ngay trong lần này.

Bẫy multi-process

DataStore chỉ cho phép một instance hoạt động cho mỗi file trong một process; instance thứ hai — do mỗi ViewModel tự gọi delegate hoặc copy-paste delegate cùng tên file — ném IllegalStateException ngay lần đọc/ghi tiếp theo.

Nếu app chạy nhiều process (service riêng, widget, wear module), phải dùng đường multi-process: MultiProcessDataStoreFactory hoặc FileStorage với coordinatorProducer, và không trộn single-process với multi-process cho cùng một file. Room không lan truyền invalidation giữa các process; nếu buộc chia sẻ database, chọn một process sở hữu nó rồi giao tiếp qua IPC.

Backup rules

File DataStore nằm trong files/datastore/ và mặc định được Auto Backup cùng device-to-device transfer đưa đi: tốt cho cấu hình UI, xấu cho token, nguy hiểm khi bản sao cũ không tương thích schema mới.

<!-- File: res/xml/data_extraction_rules.xml -->
<data-extraction-rules>
    <cloud-backup>
        <include domain="file" path="datastore/user_settings.json"/>
        <exclude domain="file" path="datastore/secure_state.json"/>
        <exclude domain="database" path="app.db"/>
    </cloud-backup>
    <device-to-device>
        <include domain="file" path="datastore/"/>
    </device-to-device>
</data-extraction-rules>

Khai báo android:dataExtractionRules cho API 31+ và android:fullBackupContent cho API cũ hơn; thiếu cái thứ hai thì rules không có tác dụng trên Android 11 trở xuống. Với Room, exclude hay include là quyết định sản phẩm: khôi phục database từ máy khác có thể mang theo dữ liệu server đã xoá.

Kiểm thử

Tầng repository nên test được không cần thiết bị. DataStore<T> chỉ có data và updateData, nên một fake in-memory giữ MutableStateFlow(emptyPreferences()) là đủ. Với test tích hợp, tạo DataStore trên file trong cacheDir và truyền backgroundScope.coroutineContext vào Builder — đừng truyền TestScope của test, vì DataStore sống lâu hơn test và bạn sẽ gặp UncompletedCoroutinesError. Xoá file trong @After. Với Room, dùng Room.inMemoryDatabaseBuilder, chỉ bật allowMainThreadQueries() trong test.

Sáu lỗi thường gặp

  • apply() không “an toàn” hơn commit(). commit() chặn ngay và trả kết quả; apply() dời ghi xuống background nhưng framework vẫn flush lúc Activity dừng. Cả hai đều sai cho đường ghi mới.
  • Nhiều DataStore cho cùng một file. Mỗi ViewModel hay feature module tự tạo instance là công thức chuẩn để nhận IllegalStateException; tạo một lần ở DI.
  • runBlocking { store.data.first() } trong composable hoặc init. Cách chắc chắn nhất để chặn main thread và tái tạo đúng vấn đề DataStore sinh ra để giải; giữ mọi thứ là Flow, để UI thu thập có lifecycle.
  • Blob lớn trong DataStore. Mỗi update ghi lại toàn bộ nội dung; ảnh, video, file tải về thuộc về filesystem.
  • Room trên main thread. allowMainThreadQueries() chỉ dành cho test; production đi qua suspend hoặc Flow. Triệu chứng không phải crash mà là khung hình bị mất.
  • Không viết migration, dựa vào fallbackToDestructiveMigration(). Nó không “tự sửa” schema mà xoá database người dùng; chỉ chấp nhận với app chưa phát hành.

Nhìn về 2027

Hướng đi: DataStore mở rộng theo KMP — web storage (localStorage, sessionStorage, OPFS) đã vào 1.3.0 — và DataStore.Builder cho các target. Room đã KMP từ 2.7, nên data layer dùng chung là bình thường. Kotlin 2.5.0 dự kiến ra mắt tháng 12/2026 và chưa có thay đổi nào được công bố ảnh hưởng trực tiếp DataStore hay Room; Android 17 (API 37) vẫn beta, chưa đổi API lưu trữ.

Checklist

  • Liệt kê mọi nơi app gọi SharedPreferences; đánh dấu cái nào cần migrate.
  • Mỗi file DataStore có đúng một instance, tạo ở DI hoặc top-level, context app-scoped.
  • Mọi secret nằm sau Keystore và file chứa secret bị loại khỏi cloud backup.
  • Mỗi database có exportSchema = true, schema trong repo, test migration từng bước.
  • Không có runBlocking trên đường đọc dữ liệu hiển thị cho người dùng.
  • Blob lớn nằm ngoài DataStore và ngoài Room, metadata nằm trong.

Đọc tiếp

Nếu dữ liệu là file chứ không phải bản ghi, đọc hệ thống file trong Android. Khi đã có data layer, đặt nó vào đúng kiến trúc — MVVM hay MVI — và giữ thứ tự học ở lộ trình lập trình viên Android.